KNAW

Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de site navigatie
Ga direct naar zoeken

Nummer 1

Demos, bulletin over bevolking en samenleving, jaargang 25, nummer 1, januari 2009, Themanummer - Groei en krimp in Nederland

Inhoud:
  • Krimp of verplaatsing; daling lokale bevolkingsomvang bij een groeiende landelijke bevolking
  • Veranderend demografisch tij
  • Krimpende gemeenten; structurele bevolkingsdaling wordt steeds algemener verschijnsel
  • Krimp vraagt om veranderingen woningvoorraad
  • Aandacht voor krimp neemt toe
  • Krimp in Brabant; afnemende groei, krimp rond 2030, maar nog wel een flinke woningbouwopgave
  • Migratie en krimp in het noorden; inspelen op krimp en vergrijzing grote uitdaging voor de toekomst

[PDF volledig nummer]

  Demos

 


 

THEMANUMMER - GROEI EN KRIMP IN NEDERLAND

 


 

De bevolkingsomvang van Nederland neemt nog steeds toe. Op gemeentelijk niveau krimpt de bevolking echter in een deel van de plattelandsgemeenten en in economisch minder aantrekkelijke gebieden in het noorden, oosten en zuiden van ons land. Vooral jonge mensen trekken daar weg op zoek naar betere onderwijsvoorzieningen en aantrekkelijker uitgaansmogelijkheden in steden in de regio en in de Randstad. Gevolg is dat de betrokken gemeenten te maken krijgen met een veranderde leeftijds- en huishoudenssamenstelling waardoor bijvoorbeeld de vraag naar woningen wijzigt.

Op donderdag 9 oktober organiseerde de 80-jarige Nederlandse Vereniging voor Demografie (NVD) haar jaarlijkse congres in het gebouw van de Sociaal-Economische Raad (SER) in Den Haag. Het thema stond volledig in het teken van bevolkingskrimp en had als titel Veranderd demografisch tij. Oorzaken en gevolgen van bevolkingsdaling in Nederland en Europa.
De bevolkingskrimp werd door de diverse sprekers vanuit verschillende invalshoeken benaderd. Onder voorzitterschap van achtereenvolgens prof. dr. Leo van Wissen (Rijksuniversiteit Groningen) en prof. dr. Clara Mulder (Universiteit van Amsterdam) konden de 130 deelnemers luisteren naar prof. dr. Jan Latten (Universiteit van Amsterdam/Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)) over veranderend demografisch tij, prof. dr. Pieter Hooimeijer (Nethur/Universiteit Utrecht) over krimp en toekomst, prof. dr. Paul Schnabel (directeur Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)) over krimp in sociaal-cultureel perspectief, drs. Wim Derks (Universiteit Maastricht) over krimp en woningbouwbeleid, drs. Femke Verwest (Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)) over krimp en woningvoorraad, Christian Vandermotten (IGEAT/ULB - Vrije Universiteit Brussel) over krimp in Europa, drs. Niek Bargeman (Provincie Noord-Brabant) over krimp in Brabant en prof. dr. Leo van Wissen over krimp in het noorden.
In dit nummer van Demos worden zes lezingen in beknopte vorm weergegeven.

 

 


 

KRIMP OF VERPLAATSING

 


 

PAUL SCHNABEL

Daling lokale bevolkingsomvang bij een groeiende landelijke bevolking

Bevolkingskrimp is op gemeentelijk niveau in Nederland al meer dan een eeuw vooral een kwestie van bevolkingsverplaatsing door verhuizing. Voornamelijk jonge mensen trekken weg uit economisch minder aantrekkelijke gebieden. Bij een ruimere woningmarkt en minder sociale zekerheid zou de krimp door verplaatsing zeker nog sterker zijn.

[PDF volledig artikel]

 


 

VERANDEREND DEMOGRAFISCH TIJ

 


 

JAN LATTEN

Krimp trekt de aandacht maar Nederland wordt de komende jaren alsnog voller. Volgens de CBS-prognose van december 2008 komen er de komende drie decennia nog één miljoen inwoners bij. Dat zullen ook bijna net zoveel huishoudens zijn, vooral alleenstaanden. De grootstedelijke gebieden in de Randstad staan aan de vooravond van nieuwe groeistuipen. Perifere en landelijke plekken zullen juist in groei achterblijven of zelfs kunnen ontvolken. De nieuwe urbanisatie wordt voor een deel veroorzaakt door vertrek van 'jong' en 'dynamisch' uit gebieden 'in de luwte'. Dat zal ook leiden tot een andere spreiding over het land van kenniskapitaal, inkomens, welvaart en sferen: intensere tegenstellingen tussen groeipolen en plekken in de luwte dan we nu gewend zijn.

[PDF volledig artikel]

 


 

KRIMPENDE GEMEENTEN

 


 

WIM DERKS

Structurele bevolkingsdaling wordt steeds algemener verschijnsel

Gemiddeld over de periode 1995-2001 had 9% van alle Nederlandse gemeenten een sterfteoverschot en trad in 14% van de gemeenten bevolkingsdaling op. Gemiddeld over de afgelopen zeven jaar (2002-2008) is het aantal gemeenten met een sterfteoverschot opgelopen naar 15% en het aantal gemeenten met bevolkingsdaling naar 39%. Een uitgaand migratiesaldo heeft de bevolkingsdaling aanzienlijk versterkt. Naar verwachting is in de periode 2018-2024 in meer dan de helft van de gemeenten sprake van een sterfteoverschot en zal over tien jaar in meer dan de helft van de gemeenten structurele bevolkingsdaling optreden.

[PDF volledig artikel]

 


 

KRIMP VRAAGT OM VERANDERINGEN WONINGVOORRAAD

 


 

FEMKE VERWEST, NIELS SOREL & EDWIN BUITELAAR

Wanneer gemeenten worden geconfronteerd met een daling van het aantal huishoudens zal dit gevolgen hebben voor de woningmarkt. Lokale en regionale bestuurders zullen te maken krijgen met een transformatieopgave. Vanwege de huishoudensdaling en de gevolgen die dat heeft voor de woningvraag zullen zij zich moeten richten op het verkleinen en veranderen van de woningvoorraad in plaats van het uitbreiden ervan.

[PDF volledig artikel]

 


 

AANDACHT VOOR KRIMP NEEMT TOE

 


 

WIM DERKS

Wie wil er bestuurder zijn van een krimpende gemeente?! De boodschap van bevolkingsdaling is ongewenst. Gemeentebesturen doorlopen een rouwproces bij het afscheid nemen van het groeidenken. Woningcorporaties hebben minder problemen met het oppakken van het onderwerp bevolkingsdaling. Dit overzicht is niet compleet, maar geeft wel een globaal beeld van de snelle ontwikkeling in de aandacht voor bevolkingsdaling sinds 2006.

[PDF volledig artikel]

 


 

KRIMP IN BRABANT

 


 

NIEK BARGEMAN

Afnemende groei, krimp rond 2030, maar nog wel een flinke woningbouwopgave

Ook in Noord-Brabant loopt de bevolkingsgroei terug en krijgen steeds meer gemeenten de komende decennia te maken met krimp. Desondanks groeit het aantal huishoudens nog behoorlijk en ligt er dus ook nog een flinke woningbouwopgave.Wel vragen de afnemende bevolkingsgroei en krimp (op termijn) - juist ook omwille van de voortgang van de woningbouw - om een stevige regionale aanpak. Hier ligt een centrale rol voor de provincie.

[PDF volledig artikel]

 


 

MIGRATIE EN KRIMP IN HET NOORDEN

 


 

LEO VAN WISSEN

Inspelen op krimp en vergrijzing grote uitdaging voor de toekomst

De bevolking van de drie noordelijke provincies krimpt. In de provincie Groningen komt dat voor een deel door een opvallend migratiepatroon en de rol van de stad Groningen daarin. Doordat plattelandsjongeren in de stad gaan studeren lopen de plattelandsgebieden leeg. Migratie vanuit de Randstad naar dat platteland kan dat niet voorkomen. Maar ook de stad krimpt doordat meer studenten naar het westen vertrekken dan er binnenkomen. De stad heeft in die zin een transfer- en een roltrapfunctie.

[PDF volledig artikel]

 



Ga terug naar de bovenkant van deze pagina
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie
Ga terug naar zoeken